//////

Międzynarodowe stosunki finansowe

GOSPODARKA ŚWIATOWA

Gospodarka światowa coraz bardziej nabiera charakteru globalnego, z rozbudowanymi i ściślejszymi powiązaniami w dziedzinie finansów. Zjawisko to jest rezultatem prawie uniwersalnej już tendencji do liberalizacji obrotu i przepływów kapitału, postępującego umiędzy­narodowienia procesów produkcji, strategii stosowanych przez wiel­kie ponadnarodowe korporacje oraz usuwania barier w przepływie kapitału. Między krajami i regionami kapitał krąży coraz bardziej skomplikowanymi drogami w poszukiwaniu korzystnych inwestycji. Ocenia się, że sprzedaż realizowana przez ponadnarodowe korpora­cje i ich filie przekracza wielkość całego światowego eksportu, a jedna na siedem transakcji w obrocie akcjami odbywa się na świecie przy udziale podmiotu zagranicznego.

MAJĄTEK NARODOWY

Przy tym majątek narodowy jest rozumiany jako wartość zasobów naturalnych i ludzkich oraz maszyn, budynków i całego majątku wytworzonego przez ludzi w danym kraju. Bogactwa Australii sza­cuje się na 835 tys. dolarów na jednego mieszkańca, z czego około 71% stanowią grunty i inne dary natury. Majątek USA ocenia się na 421 tys. dolarów na osobę, z czego 60% to zasoby ludzkie. Bogactwa naturalne stanowią jedynie 25% majątku USA. Biorąc pod uwagę kryterium majątku narodowego, wśród naj­bogatszych znalazły się państwa o niewielkim zaludnieniu i dużych zasobach ropy naftowej, jak Katar czy Zjednoczone Emiraty Arabs­kie, oraz kraje o niewielkich bogactwach naturalnych, lecz zasobne w kapitał ludzki, do których należą .Szwajcaria i Luksemburg. Najbiedniejszym krajom brak wszelkich dóbr.

OSTATNIE LATA

Międzynarodowe stosunki waluto­we, bankowe i podatkowe zostały oparte na ogólnie obowiązujących normach umownych oraz działalności instytucji i organizacji zrzesza­jących państwa z różnych części świata, jak Międzynarodowy Fun­dusz Walutowy, czy z regionu, jak Unia Europejska. Ostatnie lata przyniosły rozwój powiązań integracyjnych pomię­dzy różnymi rynkami finansowymi świata. Wzrost inflacji, restrykcje monetarne, zmienność kursów walutowych częściowo były następs­twem wolnego przepływu kapitału. Powstaje pytanie, czy w ogóle jest możliwa sytuacja, gdy którekolwiek państwo rezygnuje z mię­dzynarodowej współpracy finansowej?

MIŁY OBOWIĄZEK

Współcześnie różnice pomiędzy poszczególnymi państwa­mi zależą jedynie od zakresu owej współpracy.Niniejsza książka uwzględnia nowe kwestie, wykraczające poza dotychczasowe ujęcia podręcznikowe z zakresu międzynarodowych stosunków finansowych. Realia skłoniły m.in. do szerokiego potrakto­wania międzynarodowej problematyki podatkowej, pomocy zagranicz­nej i inwestycji zagranicznych. Przedstawione też zostały aktualne dane liczbowe, które pozwalają na. lepsze zrozumienie referowanych zagadnień. Miłym obowiązkiem autora jest złożenie podziękowań uczelniom i instytucjom zagranicznym, które udzieliły największej pomocy w gromadzeniu niezbędnych materiałów do tej książki. Są to przede wszystkim: International Bureau of Fiscal Documentation z Amster­damu, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Fundacja Eberta z Bonn i Trent University z Nottingham.

 

ZNACZENIE STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH

Doceniono ekonomiczne znaczenie stosunków międzynarodowych i przewidziano powołanie Rady Ekonomicznej i Społecznej, w ra­mach której państwa mogłyby współpracować w celu zapewnienia światu zdrowych stosunków ekonomicznych i społecznych.^W artykule I układów sformułowano sześć zadań, które miał realizować MFW: popieranie międzynarodowej .współpracy monetarnej w trybie konsultacji i kooperacji w zakresie międzynarodowych zagadnień walutowych;wspieranie rozwoju i zrównoważonego wzrostu wymiany mię­dzynarodowej, a przez to popieranie i utrzymywanie wysokiego po­ziomu zatrudnienia i realnego dochodu oraz wspomaganie rozwoju zasobów produkcyjnych;   przyczynianie się do stabilizacji systemu walutowego, utrzy­mywanie uporządkowanych stosunków walutowych wśród państw członkowskich i unikanie konkurencyjnej deprecjacji walut.

CZŁONKOWIE I ZAŁOŻYCIELE

Pomoc w stworzeniu multilateralnego systemu regulowania bieżących należności z tytułu transakcji między członkami i elimino­waniu restrykcji dewizowych hamujących wzrost handlu światowego;   stwarzanie zaufania między członkami za pomocą przekazy­wanych im środków (przy odpowiednim zabezpieczeniu) przeznaczo­nych do korygowania bilansów płatniczych;   dzięki działaniom już wymienionym skracanie czasu trwania oraz zmniejszanie nierównowagi międzynarodowych bilansów płat­niczych państw członkowskich.Członkami założycielami MFW stały się państwa uczestniczące w Konferencji Monetarnej i Finansowej Narodów Zjednoczonych, których rządy przyjęły członkostwo przed 31 grudnia 1945 r. Potem członkostwo było dostępne dla rządów innych państw w takich terminach i na takich warunkach, jakie określił MFW.

PROPORCJE WPŁAT

Ustalono proporcje wpłat kwot udziałowych na kapitał zakłado­wy MFW w zasadzie na 75% w walucie własnej i 25% w złocie i dolarach. Wynikało to z wielu powodów. Głównym z nich była absolutna niemożność dokonania przez większość państw wpłaty tylko w złocie lub dolarach. Następnym powodem była konieczność wyposażenia MFW w odpowiedni zapas walut państw członkows­kich w celu umożliwienia mu zaspokajania potrzeb w zakresie poszczególnych walut. Potrzeby te wynikają z deficytu bilansu płat­niczego danego państwa i niemożności uregulowania zobowiązań wobec innego państwa. Aktualnie zamiast złota można dokonać 25% wpłat w SDR-ach, o których będzie mowa w dalszej części rozdziału.